Prijs van zonnebloemolie (weer) gestegen

Oekraïne is een grote leverancier van zonnebloemolie. Maar de export van zonnebloemolie uit Oekraïne ligt vrijwel stil nadat Russische aanvallen de haven van Odessa hebben lamgelegd. Hierdoor kan al snel een tekort op de wereldmarkt ontstaan.

Het land is dus van groot belang voor de wereldmarkt. Door de oorlog zijn productie, verwerking, transport en export complexer en kostbaarder geworden. Wanneer een belangrijke leverancier als Oekraïne minder kan exporteren, ontstaat sneller schaarste. Kopers zoeken dan naar alternatieven. Andere leveranciers wrijven in hun handen, want door het (deels) wegvallen van de Oekraïense leveranties zullen prijzen stijgen.

Daarnaast is de teelt van zonnebloemen sterk afhankelijk van het weer. Juist dat weer werkt in 2026 ook niet echt mee. Denk aan klimaatverandering, El Niño en El Niña, met als onvermijdbare gevolg extreme droogte, extreme hitte of juist extreme regenval. Dat alles kan de opbrengst per hectare sterk verminderen. Een kleinere oogst betekent minder zonnebloempitten om tot zonnebloemolie te kunnen verwerken. Blijft de vraag gelijk, dan leidt een krapper aanbod onvermijdelijk tot hogere prijzen.

Ook de productiekosten voor de boeren zelf zijn gestegen. Kunstmest, brandstof, machines en gewasbeschermingsmiddelen zijn de laatste tijd een stuk duurder geworden. Energie speelt hierbij een sleutelrol: na de oogst moeten de pitten worden opgeslagen en verwerkt. Persen, raffineren en verpakken vergen eveneens veel energie. Stijgen de prijzen van elektriciteit en brandstoffen, dan nemen de kosten in de hele keten toe.

Verder moet de olie worden vervoerd van producent naar verwerkers, distributiecentra en uiteindelijk de winkel. Hogere transportkosten werken daardoor rechtstreeks door in de consumentenprijs. Problemen in de scheepvaart, bij havens of op handelsroutes kunnen de kosten nog verder opdrijven.

Als de haven van Odessa lang buiten bedrijf blijft, dan zal de oogst via andere manieren vervoerd moeten worden. Een mogelijkheid is het vervoer per trein naar, bijvoorbeeld, Bulgarije, waar het beursgenoteerde handelshuis Acomo een dochterbedrijf heeft met de naam SunComo Foods Bulgaria.

Voor de Nderlandse consument betekent dit dat de prijs van een fles zonnebloemolie behoorlijk kan schommelen. Zelfs wanneer de omstandigheden later verbeteren, daalt de winkelprijs niet meteen. Voorraden, langlopende contracten en andere kosten werken met vertraging door.

Grijp als consument nu je kans: Koop alvast een voorraad zonnebloemolie nu de prijzen nog acceptabel zijn. En sla ook alvast een voorraad extra vergine olijfolie in, want ook die gaat door dezelfde problemen in prijs stijgen.