Kopi tubruk

De meeste mensen in Nederland zetten (vooral) 's ochtends een paar kopjes koffie in hun koffiezetapparaat. Wat we zo gemakkelijk vergeten, is dat zo'n apparaat een luxe is, want elders op deze wereld hebben mensen het niet zo breed. Hoewel een koffiezetapparaat hier al voor een paar tientjes te koop is, is dat in sommige Zuidoost-Aziatische onbetaalbaar duur.

In Indonesie hebben creatieve geesten een eenvoudig alternatief gevonden om hun koffie te zetten: kopi tobruk.

Kopi tubruk is een traditionele Indonesische koffiezetmethode waarbij kokend water rechtstreeks in een glas over fijngemalen koffie wordt gegoten. Dus zonder enige vorm van filtering.

Voor kopi tubruk worden fijngemalen koffiebonen gebruikt. Hoe fijner de koffie gemalen is, hoe intenser het aroma wordt ingeschat. Soms wordt er ietwat gemakzuchtig (pure) oploskoffie gebruikt, mits deze geen suiker of melk bevat. De gemalen koffie wordt vermengd met kokend water. Kopi Tubruk wordt doorgaans geserveerd in een doorzichtig glas. Omdat er geen filter wordt gebruikt, zakt het koffiedik al snel naar de bodem. Je moet even geduld betrachten tot het dik is bezonken én tot de koffie voldoende is afgekoeld.

Er kan suiker worden toegevoegd. In sommige moderne varianten wordt ook wel gecondenseerde melk gebruikt.

In het eerste deel van de naam, kopi, herkennen we direct het woord 'koffie'. Het tweede deel, tubruk, is een Javaans woord dat 'botsing' betekent, maar in de sfeer van de vloeibare drank is misschien 'aanvaring' een betere vertaling. Het is een verwijzing naar het hete water dat rechtstreeks op de koffie wordt gegoten.

Op Bali staat Kopi Tubruk bekend als kopi selem, wat 'zwarte koffie' betekent. Die drank is populair in Yogyakarta en Centraal-Java en is te vinden in de meeste warungs (een klein familiebedrijf, vaak een informeel restaurent) waar koffie wordt geserveerd.

Indonesiërs drinken al koffie vanaf het moment dat het in hun land werd aangeplant. In de 17e eeuw brachten Nederlandse kolonisten de eerste arabica-koffieplanten naar Indonesië, waarna koffie al snel een populaire drank in het hele land werd. In de 19e eeuw werd de arabica-koffieteelt in heel Azië echter zwaar getroffen door een schimmelziekte, bekend als koffieroest. De Nederlanders introduceerden daarop de robusta-koffieplant in Indonesië, omdat deze variëteit van nature resistent is tegen de schimmel. De meest gangbare vorm van kopi tubruk in Indonesië wordt tegenwoordig dan ook met robusta-koffie gemaakt. Veel oudere Indonesiërs geven de voorkeur aan de intense smaak van robusta boven de lichtere tonen van arabica. Vaak voegen zij suiker toe om de bitterheid van de koffie wat te maskeren. Kopi tubruk vormt nog altijd de kern van de Indonesische koffiecultuur.